Deze tekst is geschreven voor waarneming.nl
De Nederlandse parkeenden zijn een
mengvorm tussen verschillende kweekvormen en de wildvorm van de wilde
eend. Ze zijn alleen van wilde eenden te onderscheiden aan de hand van
de van wildvorm afwijkende kleur en soms aan de hand van hun gedrag
(minder schuw).
Achtergrond: In het verleden
werden vaak eenden vrij rondlopend rond boerderijen gehouden. Deze
eenden waren geselecteerd op een hoge ei-productie en waren toendertijd
productiever als kippen! Toen eenden-eieren uit de mode raakten zijn
veel van deze eenden aan hun lot overgelaten. Deze eenden hebben zich
vermengd met de wildvorm van de wilde eend en dit vormt de basis voor
de huidige parkeenden. Het proces van vermenging gaat nog steeds door
doordat tegenwoordig nog steeds eenden in halfwilde staat worden
gehouden. Deze 'moderne tamme eenden' zijn meestal siereenden (op
uiterlijk geselecteerd), die overigens soms afstammen van oude
gebruiks-rassen. Hierdoor neemt het aantal kleurvarieteiten onder de
parkeenden voortdurend toe.
Gevolgen van natuurlijke selectie:
De gedomesticeerde eenden vertonen een grote variatie in afmetingen en
lichaamsbouw. Van deze variatie is na een tot twee generaties niets
meer terug te zien. Kennelijk is er een zeer sterke natuurlijke
selectie die alle eenden met een 'afwijkende lichaamsbouw' genadeloos
uitsluit. Eenden met een afwijkende lichaamsbouw of afmeting zijn dan
ook vrijwel altijd tamme eenden die door hun eigenaar zijn losgelaten
(gedumpt) en geen 'echte parkeenden'.
Waarde van parkeenden-waarnemingen:
Er zijn verschillende meningen over parkeenden en sommigen zouden
ze liever weren van waarnemings-lijsten. Echter: ze vormen een
aanzienlijk deel van de (wilde) avifauna in Nederland. Vaak zijn het de
eerste vogels waarmee kinderen in aanraking komen en zo zijn ze een
belangrijke stap op weg naar een 'waarnemingsbewustzijn'. tenslotte
zijn ze een levend gevolg van onze kultuurhistorie wat nergens ter
wereld zo prominent aanwezig is als in Nederland. Allemaal redenen om
ze niet te negeren.
Kleurvarianten (wordt aan gewerkt):
Naast de wildkleur en de witte kleur ( geen albino ) komen allerlei
meng- en tussenvormen voor. Ook zijn er nagenoeg geheel zwarte
exemplaren bekend. Het zou mooi zijn als op deze site een fotoserie
verzameld zou kunnen worden die de kleurvariatie in parkeenden laat
zien. De grote variatie in kleurslagen geeft vaak aanleiding tot
verwarring, mede omdat deze kleurslagen niet in de vogelgidsen staan
afgebeeld.
Naamgeving: Er is een aantal
verschillende namen in de omloop voor deze eenden. Sommige namen zijn
humoristisch bedoeld. Deze humoristische namen ('soepeend' en de
quasi-wetenschappelijke naam 'Anas unox') hebben helaas mede tot gevolg
dat tellen van deze eenden niet altijd even serieus wordt genomen.
Vermoedelijk worden mede hierdoor de aantallen onderschat van de meest
algemene eenden-vorm.
In diverse publicaties wordt de wetenschappelijke naam Anas platyrhynchos
forma domesticus gebruikt. Wetenschappelijke namen van dieren moeten
voldoen aan een groot aantal regels die zijn vastgelegd in de
international code of zoological nomenclature . Deze code bepaald dat
er alleen wetenschappelijke namen mogen worden opgesteld voor
ondersoorten, soorten en hogere kategorieen. Voor dieren mogen dus geen
wetenschappelijke namen worden opgesteld voor vormen en varieteiten
(voor planten mag dat overigens wel). Dat betekend dat forma domesticus
ongeldig is als deel van een wetenschappelijke naam. Dee correcte
wetenschappelijke naam van de parkeend is dan ook dezelfde
als voor de wilde eend ( Anas plathyrhynchos), zonder
toevoegingen. Eventueel kan een ondersoort-aanduiding worden
toegevoegd. Gedomesticeerde eenden stammen grotendeels af van
Aziatische wilde eenden en die behoren tot dezelfde ondersoort als de
Europese exemplaren. De ondersoort wordt van gedomesticeerde eenden is
dus A. p. plathyrhynchos , alweer hetzelfde als de Europese
wilde eenden. Het is duidelijk dat zo'n ondersoortaanduiding binnen het
kader van waarneming.nl geen meerwaarde heeft boven de soortnaam.
Vandaar dat hier de naam Anas plathyrhynchos wordt gebruikt.
